Mama, I’m in love with a criminal: dít is waarom vrouwen vallen op gevangenen
Je zou denken dat een strafblad de grootste red flag is die er bestaat. Toch zijn er vrouwen die niet wegrennen bij het woord 'levenslang', maar juist een pen erbij pakken. Brieven worden verstuurd, foto’s worden gekoesterd en fantasieën krijgen vrij spel. Wat begint als fascinatie kan uitgroeien tot een emotionele band met iemand die vastzit voor ernstige misdrijven. En hoe ongemakkelijk dat ook klinkt, het is geen zeldzaam fenomeen. Het heeft zelfs een naam: hybristofilie.
Hybristofilie: verliefd worden op een gevangene
Hybristofilie is de romantische of seksuele aantrekking tot mensen die zware misdrijven hebben gepleegd. En het komt opvallend vaak voor dat het vrouwen zijn die verliefd worden op een gevangene. En nee, dat betekent niet dat al die vrouwen niet helemaal goed of zelfs ‘knettergek’ zijn. Het betekent dat er psychologische mechanismen spelen die veel dieper gaan dan een toevallige, simpele crush.
De redderfantasie
Een van de grootste drijfveren achter deze aantrekkingskracht is de zogenaamde redderfantasie. Het idee dat hij misschien verschrikkelijke dingen heeft gedaan, maar dat jij degene bent die zijn zachte kant ziet en die hem begrijpt. Als deze fantasie speelt, heerst er een gevoel dat jij de enige bent die hem kan veranderen of ‘repareren’.
Dat gevoel geeft een dopamine-shot. Het brein houdt van beloning, en het idee dat jij speciaal bent in de ogen van iemand die door de rest van de wereld wordt afgewezen, voelt intens. Het geeft betekenis en het gevoel dat je écht nodig bent. En nodig zijn kan verslavend werken…
Het is geen toeval dat beruchte criminelen zoals Ted Bundy tijdens hun proces en detentie honderden liefdesbrieven ontvingen. Vrouwen zagen niet alleen een moordenaar, maar een charismatische man, een mysterie, een gekwelde ziel die misschien ooit anders was geweest. En in die ruimte tussen realiteit en fantasie ontstaat een verhaal waarin zij zichzelf de hoofdrol laten spelen.
Gevaar en taboe
Ons brein reageert sterk op gevaar en taboe – en dat is bij hybristofilie nogal aanwezig. Wat verboden is, voelt spannender. Wat maatschappelijk wordt afgekeurd, krijgt automatisch een extra lading. Een relatie met een veroordeelde crimineel is de ultieme combinatie van risico en onbereikbaarheid.
Daarnaast wordt gewelddadig gedrag door sommige vrouwen – hoe problematisch ook – onbewust geassocieerd met dominantie, kracht en een bepaalde vorm van charisma. Dat betekent niet dat geweld aantrekkelijk ís, maar dat bepaalde eigenschappen die eraan gekoppeld worden in fantasie een andere kleur krijgen.
En laten we eerlijk zijn: hoe goed ken je iemand die achter tralies zit? Je ziet hem in een gecontroleerde omgeving. Je leest alleen zijn woorden in brieven of spreekt hem via beveiligde telefoontjes. De rauwe realiteit van zijn dagelijkse gedrag zie je niet, waardoor er ruimte ontstaat om je eigen versie van hem te creëren. Een versie die zachter, begrijpelijker of liefdevoller is dan de realiteit eigenlijk laat zien en bewijst. En die projectie kan een eigen leven gaan leiden.
Achter slot en grendel
Wat zelden wordt benoemd, is dat een man in de gevangenis, emotioneel veilig kan voelen. Hij zit vast. Je weet waar hij is en wat hij doet – iedere dag, ieder uur en iedere minuut. Hij kan je niet onverwachts ghosten of in een dronken bui op de vrijdagavond met iemand anders zoenen. Voor vrouwen die moeite hebben met intimiteit of bindingsangst ervaren, kan die afstand paradoxaal genoeg rust geven.
De controle ligt grotendeels bij de vrouw die contact zoekt met de crimineel. Zij beslist wanneer ze schrijft of wanneer ze op bezoek gaat. Zolang hij vastzit, blijft de relatie in een gecontroleerd kader en dat kan veiliger voelen dan een relatie met iemand die volledig vrij is. Ondanks de zware misdrijven die de man heeft gepleegd. Maar wat gebeurt er dan als hij vrijkomt?
Fantasie botst met realiteit
Het begint vaak met brieven sturen, en dat lijkt onschuldig. Er zit immers heel wat bewaking tussen. Toch kan de dynamiek verschuiven naarmate de band sterker wordt. Bezoeken worden intensiever en het kan zelfs zo zijn dat loyaliteit verwacht gaat worden. Er ontstaat dan een wij-tegen-de-wereld-gevoel.
En als de vrijlating nadert, verandert alles. De controle die eerst zo prettig voelde, verdwijnt en de fantasie moet plaatsmaken voor de realiteit. Dan rijst de vraag: word je als vrouw niet voor zijn karretje gespannen? Wordt er dan niet iets van je verwacht? Denk aan financiële steun, onderdak, loyaliteit zonder vragen?
Voor de man zelf is de situatie vaak ook aantrekkelijk. Iemand buiten de gevangenis betekent verbinding met de buitenwereld. Het betekent aandacht, bevestiging en soms zelfs praktische steun. En dat voedt zijn ego. Het geeft hem een gevoel van macht en aantrekkingskracht, zelfs vanuit een cel.
Liefde of illusie?
De aantrekkingskracht tot veroordeelde criminelen is zelden alleen maar romantiek. Bij hybristofilie is het vaak een mix van psychologie, fantasie, behoefte aan betekenis en soms onverwerkte patronen. Het draait om redden, om speciaal zijn, om controle of de spanning. Maar de harde vraag blijft: hou je van hem, of van het verhaal dat je over hem hebt gemaakt?
Want zolang hij achter tralies zit, kan hij precies dat blijven wat jij in hem ziet. Zodra de deur opengaat, kan blijken dat jouw versie van hem nooit echt heeft bestaan…
Lees ook: Liefde bewust decentraliseren: dít is waarom vrouwen stoppen met relaties
Bekijk ook
