Nee, je stelt je niet aan: dít is waarom de kenniskloof rondom vrouwelijke hormonen nog altijd voor problemen zorgt

Kenniskloof rondom vrouwelijke hormonen

Volgens Estrella Montoya, auteur van het boek Hormonen en Vrouwen, groeit de wetenschappelijke kennis over hormonen razendsnel. Alleen sijpelt die informatie nauwelijks door naar klaslokalen, spreekkamers en keukentafels. En dat creëert een kenniskloof die vrouwen dagelijks voelen.

De meeste leerlingen krijgen op school wel iets mee over menstruatie. Er wordt uitgelegd wat een cyclus is en hoe bevruchting werkt. Maar over de psychische impact van hormonale schommelingen blijft het nog steeds opvallend stil.

Er wordt nauwelijks gesproken over hoe oestrogeen en progesteron invloed hebben op stemming, gedrag of concentratie. Niemand legt uit waarom je je de ene week energiek en zelfverzekerd voelt, en de andere week kwetsbaar of somber. Daardoor groeien meisjes op met het idee dat hun emoties willekeurig zijn. Of erger nog: dat ze overdrijven.

Dat gebrek aan basiskennis werkt door tot in de volwassenheid. Want wie nooit heeft geleerd dat hormonen ook je brein beïnvloeden, herkent signalen minder snel.

De spreekkamer als blinde vlek

Een groot deel van de patiënten blijkt niet tevreden over de uitleg van de huisarts als het gaat om hormonale anticonceptie en bijwerkingen. Dat is zorgwekkend. Hormonale anticonceptie beïnvloedt immers niet alleen de baarmoeder, maar ook het brein.

Veel vrouwen krijgen te horen dat stemmingswisselingen ‘er gewoon bij horen’ of dat ze het even moeten aankijken. Er wordt zelden uitgebreid stilgestaan bij de psychische effecten. Dat terwijl sommige vrouwen ernstige klachten ervaren, variërend van somberheid tot angst.

Wanneer serieuze klachten niet serieus worden genomen, kan er twijfel ontstaan. Aan het eigen lichaam, maar ook aan de eigen oordelen. En als je als vrouw niet meer op je eigen lijf en gevoelens durft te vertrouwen, ondermijnt dat weer het vertrouwen in de medische zorg. En dat gevolg van de kenniskloof rondom vrouwelijke hormonen kan schadelijk zijn.

Jaren wachten op een juiste diagnose

Nog schrijnender is de situatie rond premenstruele stemmingsstoornissen, zoals PMDD. Vrouwen met deze aandoening ervaren extreme stemmingsveranderingen in de tweede helft van hun cyclus. Toch krijgen zij vaak pas na jaren de juiste diagnose.

In de tussentijd worden klachten soms bestempeld als burn-out, depressie of ‘gewoon’ wat stress. Zonder dat iemand de link legt met hormonale patronen. Dat betekent dat vrouwen onnodig lang rondlopen met klachten die wél verklaarbaar zijn.

Ook bij post-partum-stemmingsstoornissen heerst de kenniskloof rondom vrouwelijke hormonen nog altijd. De helft van deze stoornissen, die vaak hormoon-gerelateerd zijn, wordt niet opgemerkt. Dat betekent dat moeders worstelen met hun emoties in stilte, terwijl hun lichaam een enorme hormonale reset doormaakt na de bevalling.

Het idee dat moederschap automatisch geluk moet betekenen, maakt het nog moeilijker om hulp te zoeken. Het gevoel van schaamte (gedachten als ‘ik zou me toch blij moeten voelen?’ of ‘waarom kan ik niet genieten van de zogenaamde roze wolk?’) en onbegrip versterken elkaar hierin.

De overgang

Dan is er nog de overgang. Veel vrouwen blijken niet eens te weten dat hormoonsuppletie een optie is bij ernstige klachten. Nachtzweten, slaapproblemen, stemmingswisselingen en concentratieverlies worden vaak gezien als iets waar je ‘gewoon maar even doorheen moet’.

Terwijl er wel degelijk behandelmogelijkheden bestaan. Het probleem is dus niet alleen medische toegang, maar ook informatievoorziening. Want als vrouwen niet weten wat er allemaal mogelijk is, kunnen ze er ook niet om vragen.

De menopauze wordt nog te vaak geframed als het simpele einde van vruchtbaarheid, in plaats van een hormonale overgangsfase die invloed heeft op het hele systeem.

Het probleem is groter dan individueel ongemak

Deze kenniskloof rondom vrouwelijke hormonen is geen klein of persoonlijk ongemak. Het heeft daadwerkelijk echt grote, maatschappelijke gevolgen. Vrouwen die niet begrijpen wat er in hun lichaam gebeurt, krijgen sneller verkeerde labels. Ze worden al snel gezien als overgevoelig, moeilijk, of ze krijgen te horen dat ze zich niet zo moeten aanstellen.

Daarnaast leidt gebrek aan kennis tot verkeerde matches tussen klacht en behandeling. Wanneer een hormonale oorzaak over het hoofd wordt gezien, blijft effectieve hulp uit. Dat kost energie en tijd en dat kan in sommige situaties cruciaal zijn.

Tijd voor een inhaalslag

Er moet iets veranderen – daar zijn we het allemaal wel over eens. En die eerste stap begint bij onderwijs. Jongeren verdienen namelijk eerlijke en volledige informatie over hoe hormonen ook hun brein beïnvloeden. Daarnaast moet de medische wereld structureel aandacht gaan besteden aan hormonale gezondheid, inclusief het psychische aspect van het hele gebeuren.

Transparante communicatie over anticonceptie, snellere herkenning van stemmingsstoornissen en duidelijke informatie over de overgang zouden geen luxe mogen zijn. Zolang kennis over vrouwelijke hormonen blijft hangen in lastig-leesbare wetenschappelijke artikelen en oppervlakkige Instagram-accounts van specialisten, blijft de kenniskloof rondom vrouwelijke hormonen bestaan.

Hormonen zijn geen bijzaak. Ze vormen een krachtig systeem dat lichaam en geest beïnvloedt. En wij vrouwen verdienen het om precies te weten hoe dat werkt.

Lees ook: Je hormonen bepalen je dagelijkse leven en zó doe je er je voordeel mee volgens dr. Anne Marieke