‘Zo zou ik er eigenlijk uit moeten zien’
Het is een dunne lijn tussen inspiratie en vergelijking als het aankomt op beautycontent, dat is iets wat Najla gelijk beaamt. “Ik denk dat beauty-inspiratie overgaat in sociale vergelijking op het moment dat je niet meer denkt: ‘dit vind ik mooi en hier haal ik inspiratie uit’, maar: ‘zo zou ik er eigenlijk uit moeten zien.’ Het verschil zit dus niet alleen in wat je ziet, maar vooral in de betekenis die je eraan geeft.”
De shift van inspiratie naar vergelijking vindt niet van de ene op de andere dag plaatsvindt, maar is een proces dat in kleine stapjes gaat. Najla vertelt hoe juist de herhaling een grote rol speelt: “Eén perfect gezicht op je scherm doet waarschijnlijk weinig, maar als je tientallen keren per dag vergelijkbare gezichten en lichamen ziet, kan je dat steeds meer als ‘normaal’ of ‘de norm’ gaan ervaren.”
Veroorzaakt of versterkt?
Ondanks dat toenemende onzekerheden vaak gelijk op de invloed van social media worden gegooid, ligt dat volgens Najla echt een stuk genuanceerder: “Ik denk niet dat social media per definitie onzekerheid veroorzaakt. Wel kunnen ze bestaande onzekerheden versterken. Ons zelfbeeld ontstaat namelijk voor een groot deel in relatie tot onze omgeving: door hoe anderen op ons reageren, door wat we om ons heen als normaal zien en door de normen die we in onze omgeving meekrijgen. Social media zijn inmiddels ook onderdeel van die omgeving.”
Kwetsbaarheid op je FYP
Wanneer je al wat twijfelt over je uiterlijk, komen die perfecte plaatjes simpelweg harder binnen, zo vertelt Najla: “Als je al kwetsbaar bent, ga je jezelf sneller vergelijken”, zegt ze. “Je bent dan al kwetsbaar en een perfect plaatje kan voelen als bevestiging van wat je zelf al onzeker maakt.”
Toch ligt dat volgens haar niet alleen aan de persoon zelf: “Een sterk zelfbeeld kan je beschermen tegen de invloed van social media, maar als je elke dag blootgesteld wordt aan een heel eenzijdig schoonheidsideaal, kan dat ook een zelfverzekerd iemand beïnvloeden.”
Rolmodellen die wél op jou lijken
Om te voorkomen dat je feed je zelfbeeld sloopt, is diversiteit op je scherm essentieel. “We krijgen nu heel veel beelden te zien van influencers, modellen en acteurs en actrices die vaak helemaal niet op ons lijken en behoorlijk ‘perfect’ ogen”, geeft Najla aan.
Beauty-inspiratie wordt volgens haar pas echt helpend wanneer we mensen zien die dicht bij ons staan: “Mensen met verschillende leeftijden, lichaamstypes, huidskleuren, gezichten en imperfecties.” Want zeg nou zelf: als je iemand ziet die op jou lijkt en bij wie je denkt ‘dit zou bij mij ook kunnen’, dan is dat toch duizend keer inspirerender dan het zoveelste onhaalbare ideaalbeeld?
Waarom we van nature groepsdieren zijn
Maar kun je nog wel onderscheiden wat je écht mooi vindt en wat je mooi bent gaan vinden doordat het 24/7 op je scherm verschijnt? Volgens Najla is die vraag heel lastig te beantwoorden: “Wat we mooi vinden is namelijk altijd al in bepaalde mate beïnvloed door onze omgeving, de cultuur waarin we opgroeien en de tijd waarin we leven.”
Denk aan het oude Egypte of het hof van Versailles: ook toen renden we achter trends aan. Dus dat we dat nu ook doen, is niks nieuws. De menselijke gevoeligheid voor beelden heeft alles te maken met onze natuur als groepsdier, legt Najla uit: “We hebben een sterke behoefte erbij te horen en ons gedrag en onze voorkeuren worden daarom deels gevormd door wat we bij anderen zien. Als we steeds opnieuw zien dat een bepaald gezicht, lichaamstype of uiterlijk veel positieve aandacht krijgt, kan dat onze eigen perceptie van aantrekkelijkheid beïnvloeden. Dat gebeurt vaak zonder dat we daar bewust voor kiezen.”
Pak de regie terug over je feed
Waar Diva aangaf dat ze haar algoritme bewust trickt om uit haar bubbel te breken, bevestigt Najla dat bewustwording inderdaad de sleutel is. “Je hoeft beauty-content niet helemaal te vermijden, maar je kunt je wel bewuster worden van wat bepaalde content met je doet”, concludeert de GZ-psychologe.
“Als je merkt dat je na het scrollen onzekerder bent over jezelf, is dat een goed moment om accounts te ontvolgen en je feed bewuster in te richten. Op die manier kan social media juist een plek worden waar je inspiratie opdoet, in plaats van dat het een plek is een plek waar je voortdurend het gevoel krijgt dat je jezelf moet verbeteren.”
