Direct naar content
Vrouw op telefoon.
Beeld: Nobody Wants This | Netflix

Soms is ‘ik ben moe’ gewoon een smoesje: onderzoek linkt last-minute afzeggen aan narcisme en uitstelgedrag

De tafel in het restaurant is gereserveerd, je bent net klaar met je everything shower en staat op het punt al een wijntje in te schenken om het weekend in te luiden. Totdat je telefoon oplicht met een berichtje: 'Sorry schat, ik ga het vanavond toch niet redden.' En dat is al de derde keer deze maand dat je vriendin zich schuldig maakt aan last-minute afzeggen. Nu blijkt dat dat volgens onderzoek veel meer over iemands persoonlijkheid kan zeggen dan je misschien denkt...

Last-minute afzeggen

Er bestaat dus daadwerkelijk een naam voor mensen die regelmatig hun plannen laten schieten zodra er iets aantrekkelijker voorbijkomt: social zapping. En dat is niet iets van deze tijd: onderzoekers gebruiken de term al langer om een bepaald sociaal gedrag te beschrijven.

Bij social zapping gaat het niet simpelweg om een keer geen zin hebben in een verjaardag of een etentje. Het draait vooral om mensen die afspraken maken, maar ondertussen blijven kijken of er misschien nog iets leukers op hun pad komt. En zodra dat gebeurt, wordt de oorspronkelijke afspraak zonder al te veel moeite last-minute afgezegd.

Dat is natuurlijk behoorlijk vervelend voor degene die wél rekening heeft gehouden met de plannen. Zeker wanneer je een hele avond hebt vrijgehouden en de ander uiteindelijk besluit dat een spontaan feestje toch aantrekkelijker klinkt. Maar waarom doen sommige mensen dit eigenlijk zo vaak?

Persoonlijkheid speelt mogelijk een rol bij social zapping

Onderzoekers besloten het fenomeen eens beter te bekijken. Voor het onderzoek vulden 190 deelnemers tussen de 17 en 30 jaar verschillende vragenlijsten in. Daarin werd onder meer gekeken naar impulsiviteit, uitstelgedrag, de behoefte om altijd de beste optie te kiezen en bepaalde persoonlijkheidskenmerken.

Ook onderzochten de wetenschappers de zogenoemde Dark Triad. Dat is een verzamelnaam voor drie persoonlijkheidskenmerken: narcisme, machiavellisme en psychopathische trekken. En daar kwam toch iets heel opvallends uit.

Niet alleen een kwestie van slechte planning

Uit het onderzoek bleek dat mensen die vaker aan social zapping doen, gemiddeld ook hoger scoorden op bepaalde donkere persoonlijkheidskenmerken. Vooral machiavellisme kwam naar voren als een sterke voorspeller van social zapping.

Machiavellisme verwijst naar de neiging om anderen strategisch te benaderen en vooral te kijken naar wat iemand zelf uit een situatie kan halen. Iemand met sterkere machiavellistische trekken kan bijvoorbeeld meer gericht zijn op persoonlijk voordeel, ook wanneer dat voor anderen vervelend uitpakt.

Daarnaast bleken narcistische trekken, impulsiviteit en uitstelgedrag samen te hangen met het regelmatig afzeggen van afspraken. Dat betekent overigens niet dat je vriendin meteen een narcist is wanneer ze jullie koffiedate vergeet. Het onderzoek laat verbanden zien tussen persoonlijkheidskenmerken en gedrag, maar bewijst niet dat het ene automatisch het andere ook daadwerkelijk veroorzaakt.

Bovendien kan iemand natuurlijk om allerlei redenen afspraken afzeggen. Denk aan vermoeidheid, stress of persoonlijke omstandigheden. Dat is toch echt iets anders dan bewust wachten tot er een leuker aanbod voorbijkomt! Maar wanneer het vaak gebeurt, wordt het toch wel een beetje vervelend…

Het opvallende verschil met FOMO

Je zou misschien verwachten dat mensen die voortdurend op zoek zijn naar leukere plannen vooral last hebben van FOMO, oftewel fear of missing out. De angst om ergens niet bij te zijn, lijkt namelijk best goed te passen bij iemand die altijd de leukste avond wil meemaken. Toch vonden de onderzoekers iets anders.

Hoewel FOMO niet simpelweg positief samenhing met social zapping, bleek het zelfs een negatieve voorspeller te zijn! Mensen met meer FOMO vertonen dus juist minder van dit afzeggedrag.

Een mogelijke verklaring is dat mensen met FOMO graag betrokken blijven bij sociale activiteiten en contact met anderen belangrijk vinden. Wie aan social zapping doet, lijkt daarentegen eerder bereid om een bestaande afspraak op te offeren voor een aantrekkelijker alternatief. Eigenlijk is dat dus best interessant. Bang zijn om iets te missen betekent dus niet automatisch dat je ook sneller je vriendinnen laat zitten.

Wanneer wordt afzeggen echt vervelend?

Een keer een afspraak verplaatsen is natuurlijk geen probleem. Dat doen we allemaal, toch? Iedereen heeft weleens een dag waarop de energie ontbreekt of waarop onverwacht iets belangrijks gebeurt. Maar wanneer iemand keer op keer pas op het laatste moment laat weten niet te komen, kan dat behoorlijk frustrerend worden. Je houdt tijd vrij, zegt misschien andere plannen af en kijkt ergens natuurlijk ook gewoon naar uit. Als de ander vervolgens telkens afhaakt, voelt het toch alsof jouw tijd minder belangrijk is.

Herken je dit bij iemand in je omgeving? Dan kan het helpen om gewoon even te bespreken wat het met je doet. Misschien heeft diegene helemaal niet door hoe vervelend het is, of speelt er iets anders.

En herken je jezelf juist in het voortdurend twijfelen over afspraken? Dan is het misschien goed om niet meteen overal ‘ja’ op te zeggen. Je hoeft natuurlijk niet iedere uitnodiging aan te nemen. Maar als je eenmaal iets hebt afgesproken, is het wel zo fijn om daar rekening mee te houden.

Dus, wat zegt dit over die ene vriendin?

Hoewel de resultaten van het onderzoek ons toch wat meer lijken te leren over social zapping, benadrukken de onderzoekers dat het hele gebeuren nog maar weinig is onderzocht. Er is dus eigenlijk nog meer onderzoek nodig voordat we echt grote conclusies kunnen trekken.

Je kan iemand op basis van een paar afgezegde afspraken dan ook niet zomaar een persoonlijkheidslabel geven. Maar wat wel zeker is, is dat wanneer iemand voortdurend blijft zoeken naar iets beters, dat ten koste kan gaan van de mensen met wie al plannen zijn gemaakt. En dat is eigenlijk natuurlijk belangrijker dan de psychologische verklaring erachter. Want een avond vrijhouden voor iemand die vervolgens weer afzegt? Daar wordt simpelweg niemand vrolijk van.

Lees ook: Aha! Om déze reden voel je je beter na een goed gesprek met je beste vriendin

Voeg ons toe als voorkeursbron
Floor Velthuis

Floor Velthuis

Redacteur

Het liefst struin ik de hele dag ieder socialmediaplatform af op zoek naar de nieuwste kleding-, sport- en interieurtrends. Is die hoge schermtijd toch nog ergens goed voor! Als freelancer bij FEM FEM krijg ik de kans om mijn passie voor trends te combineren met het leren over contentcreatie en digitale media. Iets waar ik enorm van hou? De dag afsluiten met mijn lieve vrienden in onze favoriete barretjes!

Alle artikelen van Floor Velthuis