Je kent het misschien wel: je moeder die ineens bij jou komt klagen over je vader. Of een partner die verwacht dat jij even zegt hoe fout de ander zit. Voor je het weet zit je midden in een conflict waar je nooit om hebt gevraagd. Grote kans dat je dan te maken hebt met iets wat psychologen familietriangulatie noemen. Klinkt zwaar, maar het komt verrassend vaak voor – en vooral binnen families.
Wat houdt familietriangulatie in?
Triangulatie betekent eigenlijk gewoon dat twee mensen met gedoe er een derde bij betrekken om zo te spanning te verlagen. Dat kan bewust zijn, maar meestal gebeurt het automatisch. Denk bijvoorbeeld aan ouders die hun kind als vertrouwenspersoon gebruiken of gescheiden ouders die via hun kind met elkaar communiceren. Dat voelt misschien onschuldig, maar op de lange termijn kan dat behoorlijk vervelend worden.
Families functioneren namelijk niet als losse individuen, maar als emotionele systemen. Als het tussen twee mensen schuurt, wordt het ongemak na een tijdje vaak te groot. Dan gaat de spanning een uitweg zoeken. Die uitweg is vaak een derde persoon. Dat geeft tijdelijk lucht, maar het echte probleem blijft bestaan. Ondertussen heeft die derde persoon (in veel gevallen een kind) daar veel last van. Die moet namelijk dealen met emoties die eigenlijk helemaal niet van hem of haar zijn.
Waarom komt familietriangulatie zo vaak voor?
Dit gebeurt vaak, omdat directe confrontatie lastig is. Het is makkelijker om steun te zoeken bij iemand anders dan het moeilijke gesprek aan te gaan. Ook speelt behoefte aan bevestiging mee. Het helpt je emotioneel om iemand aan jouw kant te hebben. Soms is dat aangeleerd gedrag dat al generaties lang doorgegeven wordt zonder dat iemand zich er echt van bewust is.
Het lastige is dat familietriangulatie zich kan vastzetten in rollen. Het kind dat altijd moet bemiddelen, de dochter er altijd tussenin staat en de zoon die een soort emotionele steunpilaar wordt. Zomaar een paar rollen die vaak ook nog onbewust worden meegenomen naar volwassen relaties. Je voelt je snel verantwoordelijk, vermijdt conflicten en belandt telkens opnieuw tussen twee vuren.
De vervelende gevolgen van familietriangulatie
Op de korte termijn lijkt het misschien te werken, maar de gevolgen kunnen groot zijn. Mensen die vaak ‘in het midden’ staan, ervaren meer stress, schuldgevoel en verwarring over hun eigen grenzen. Daarnaast kan het vertrouwen langzaamaan afbrokkelen, omdat communicatie indirect verloopt. Kinderen die al vroeg volwassen taken krijgen, kunnen later moeite hebben met hun eigen identiteit.
Soms krijgt triangulatie zelfs een manipulatief randje. Denk bijvoorbeeld aan narcistische ouders die bewust bondjes smeden of kinderen tegen elkaar uitspelen. Ook dan is het effect op de lange termijn pijnlijk, zelfs als het niet altijd meteen zichtbaar is.
Hoe kun je dit stoppen?
Gelukkig is er goed nieuws. Dit patroon is te doorbreken. De eerste stap is herkennen wat er gebeurt. Merk je dat je steeds degene bent die bij een ander conflict betrokken raakt? Dan mag je jezelf meteen afvragen of dat jouw probleem is om op te lossen. En ben je er over uit dat dat niet zo is, mag je grenzen stellen. Dat hoeft niet meteen hard te zijn. Zinnen als ‘Ik wil er voor je zijn, maar ik wil hier niet tussen staan’ kunnen al het verschil maken.
Daarnaast kan therapie helpen om die patronen bloot te leggen en nieuwe manieren van communiceren te oefenen. Het doel is om leren om te gaan met spanning zonder dat die verschuift naar iemand anders.
Familietriangulatie ontstaat vaak uit goede bedoelingen, maar kan ongemerkt veel schade aanrichten. Door het te herkennen en bespreekbaar te maken, ontstaat er ruimte voor eerlijkere, gezondere relaties. Dat is uiteindelijk waar iedereen beter van wordt.
Lees ook: 9x familierituelen die je vroeger gênant vond (maar nu nooit zou willen missen)
Bron: Melina Alden
Bekijk ook
