Dít is waarom elke tiener zijn ouders lijkt te haten (en waarom dat eigenlijk een goed teken is)

Elke tiener haat zijn ouders

De tienerjaren zijn geen kleine overgang in levensfases, maar een totale systeemcrash én herstart tegelijk. Het lichaam verandert zichtbaar, de sociale druk explodeert en het brein is nog volop in aanbouw. Vooral het deel dat emoties reguleert en impulsen afremt, loopt nog flink achter. Dat betekent: grote gevoelens, weinig filter en nul relativeringsvermogen.

Je tiener voelt alles een stuk intenser dan jij, maar heeft nog niet de woorden of vaardigheden om dat netjes uit te leggen. Hoe het overkomt? Elke tiener haat zijn ouders. Punt. Maar eigenlijk kampt je puber gewoon met wat boze gevoelens die veel te hard worden geuit. Niet omdat jij de slechterik bent in het verhaal, maar wél omdat je de veilige haven voor hen bent.

Afzetten is geen afwijzing, maar een noodzakelijke stap

De uitspraak ‘iedere tiener haat zijn ouders’ is dus niet helemaal juist Maar toch, hoe kan die overgang van een afhankelijk kind, naar een puber die niks meer met je te maken wil hebben zo opeens komen? Als kind pakten ze nog weleens je hand vast, maar nu ben je ze soms nog geen blik waardig. Dat voelt als afwijzing, maar het is juist een teken van ontwikkeling. Autonomie ontstaat niet in stilte, maar juist in frictie. Grenzen worden getest, regels bevraagd en autoriteit uitgedaagd.

Dat jij ineens ‘de vijand’ lijkt, komt omdat jij degene bent die wél grenzen stelt. En grenzen voelen voor een tiener als een beperking, zelfs als ze bedoeld zijn uit liefde.

Vrienden zijn alles, ouders ineens niks

Tijdens de puberteit verschuift loyaliteit. De mening van vrienden weegt zwaarder dan die van het gezin. En alle sociale media versterken dit effect ook nog eens. Online is het maar al te makkelijk om jezelf met anderen te vergelijken. En voor pubers kan dat nog net even zwaarder vallen. Thuis voelt al snel als ‘ze begrijpen mij daar niet’, terwijl vrienden voelen als ‘ze zien mij’.

Psycholoog Karmen Smith legt dit zo uit in gesprek met Talkspace: “Groepsdruk en sociale vergelijking kunnen de spanning tussen tieners en hun ouders versterken, omdat deze krachten worden gebruikt om een eigen identiteit te ontwikkelen.” “Naarmate ze zich meer verbinden met hun vriendengroep, identificeren ze zich minder met de ouderlijke programmering van hoe we eruitzien en ons gedragen als gezin. Het losbreken uit de rol die het gezin heeft gevormd, hoort bij deze ontwikkelingsfase van de adolescentie. Dit kan extreem ontwrichtend zijn voor het gezin, omdat de identiteitsverkenning van de tiener wordt ervaren als het verlies van het kind dat ze kenden”, sluit ze af.

Boosheid is vaak vermomd verdriet

Wat eruitziet als woede, is vaak iets anders. Afwijzing door vrienden, falen op school, onzekerheid over hun uiterlijk of de toekomst. Die gevoelens zijn overweldigend en kwetsbaar. En kwetsbaarheid is doodeng. Boosheid voelt dan als de meer veilige optie.

“Onder de boosheid van een tiener schuilen vaak emoties zoals gekwetstheid. In de Amerikaanse cultuur is het makkelijker om gekwetste gevoelens te uiten als boosheid. Woede zie je in de politiek, op TikTok en in films. Zelden zie je kwetsbaarheid, verdriet, verzoening en diepe zelfreflectie. Een beschuldigende woede is wat tieners zien en uiten, tenzij ze hebben geleerd dat kwetsbaarheid ook een weg kan zijn naar identiteitsvorming”, aldus Karmen Smith.

‘Je luistert nooit’ betekent vaak: ik voel me niet gezien

Veel tieners voelen zich fundamenteel onbegrepen. Niet omdat ouders niet naar ze willen luisteren, maar omdat luisteren zonder oplossen een kunst is. Goedbedoeld advies voelt voor een tiener vaak als ongewenste kritiek. Wat zij willen, is enkel erkenning. Ze willen geen oplossingen of een wijze les. Het enige dat ze écht willen is gewoon gezien worden. En wanneer dat niet lukt? Dan trekken ze zich terug. Of ze gaan in de aanval.

Niet elke tiener haat zijn ouders

Dus, waarom lijkt elke tiener zijn ouders te haten? Omdat ouders symbool staan voor alles waar een tiener zich van moet losmaken om zichzelf te worden. Omdat ouders grenzen stellen en omdat ouders dichtbij zijn. En omdat ouders blijven, ook als je ze wegduwt.

Of zoals Karmen Smith het verwoordt: “Ouders kunnen de groeiende onafhankelijkheid van een tiener ondersteunen zonder het gevoel te hebben dat ze verbinding of controle verliezen door stevig te blijven in hun eigen identiteit. Problemen ontstaan wanneer we vastzitten in verwachtingen en gefocust zijn op onze eigen gewenste uitkomst. Dat creëert een perfecte storm. Twee krachten die tegen elkaar vechten in plaats van een veilige bedding van onvoorwaardelijke acceptatie te creëren, wat zich vertaalt naar zelfliefde wanneer de identiteit zich ontwikkelt.”

Iedere tiener haat zijn ouders: niet voor altijd

Zie je even door de bomen het bos niet meer in puberlandschap? Dan kunnen we je geruststellen: deze fase gaat écht weer voorbij. Echt. Wat blijft, is de basis die jij nu tijdens de soms wat turbulente uitspattingen van je puber legt. Hoe je luistert, hoe je begrenst, maar vooral hoe je er altijd voor je kind blijft zijn.

Je tiener haat je dus echt niet. Je tiener worstelt gewoon met zijn emoties. En jij bent degene bij wie dat eruit mag komen. Dat is geen falen – dat is juist een teken van goed vertrouwen waar je stiekem trots op mag zijn.

Lees ook: Kinderen spiegelen alles: dit zien ze vaker dan je denkt