Herken je déze signalen? Dan heb je wellicht te maken met een high-functioning burn-out
Je baan loopt goed, je agenda zit vol en van buiten lijkt alles tot in de puntjes goed geregeld. Maar ergens diep vanbinnen voel je dat er iets niet helemaal lekker zit. Je bent moe op een manier die slapen alleen niet oplost. Misschien heb je geen klassieke burn-out, maar balanceer je wel op de rand ervan. Dat heet een high-functioning burn-out, en de kans is groot dat je erin zit zonder het zelf door te hebben...
High-functioning burn-out
Een high-functioning burn-out kan zo verraderlijk zijn, omdat je nog steeds ‘goed’ functioneert. Je werkt gewoon nog door, levert dezelfde kwaliteit en voldoet aan alle verwachtingen. Alleen gebeurt dat niet meer vanuit energie of motivatie, maar vanuit stress en plichtsgevoel. Je staat continu aan. Rust voelt ongemakkelijk en stoppen lijkt geen optie meer.
Psycholoog en therapeut Bisma Anwar vertelt in gesprek met Talkspace:
“High-functioning burn-out kan soms onopgemerkt blijven, omdat iemand nog dagelijks kan functioneren en verantwoordelijkheden kan dragen. Het kan gepaard gaan met chronische stress, fysieke vermoeidheid en emotionele uitputting. Maar omdat er geen ‘zichtbare’ gevolgen zijn, is het voor de persoon zelf moeilijk te herkennen dat hij of zij opgebrand is.”
Hoofd aan, lichaam uit
Een van de eerste signalen is mentale uitputting. Je hoofd staat geen seconde stil. Zelfs als je iets afrondt, denk je al aan het volgende. Successen voelen bijna… leeg. Je viert ze nauwelijks, omdat je brein direct doorschiet naar wat er nog moet gebeuren. Angst, spanning en een oncomfortabel gevoel van onrust blijven aanwezig, ook als alles technisch gezien ‘goed’ gaat.
Je kan je ook wat emotioneel afgevlakt voelen. Dingen die je vroeger leuk vond, raken je nu minder. Je lacht, maar voelt het niet echt. Het leven wordt iets wat je afwerkt in plaats van beleeft.
Je lichaam trekt aan de noodrem
High-functioning burn-out zit niet alleen in je hoofd. Je lichaam doet ook mee. Je wordt wakker en voelt je eigenlijk gelijk al moe. Hoofdpijn, gespannen schouders, buikklachten of een rommelige slaap zijn geen toevalstreffers; het hoort er allemaal bij. Rust helpt nauwelijks nog, omdat je systeem niet meer weet hoe ontspanning voelt.
Je staat dus continu in de overlevingsstand. Dat kost energie, zelfs als je niets doet.
Je gedrag verraadt meer dan je denkt
Misschien zeg je overal volmondig ‘ja’ op. Of misschien vind je het moeilijk om los te laten of hulp te vragen. Controle voelt als de veilige weg, terwijl ontspanning juist spanning oproept. Cafeïne helpt je door de dag, een glas wijn door de avond. Voor een keer is dat niet per se problematisch – totdat het structurele patronen aanneemt.
Therapeut Bisma Anwar waarschuwt hiervoor: “Burn-outsymptomen die in een vroeg stadium vaak over het hoofd worden gezien, zijn prikkelbaarheid, afstand nemen van werk en relaties en emotionele overreacties. Mensen kunnen ook concentratieproblemen, angst of slaapproblemen ervaren, die worden weggezet als ‘normale stress’. Deze signalen worden vaak genegeerd totdat de uitputting overweldigend wordt.”
Succesvolle mensen zijn gevoeliger
High-functioning burn-out ontstaat vaak bij mensen met veel ambitie, verantwoordelijkheidsgevoel en perfectionistische trekjes. Tel daar een werkomgeving bij op waarin continue druk normaal is en altijd bereikbaar zijn wordt beloond, en je hebt een perfecte omgeving voor langdurige overbelasting.
Je raakt gewend aan spanning tot een punt dat het als de normale, dagelijkse kost voelt en je niet meer weet hoe het voelt om níét moe te zijn.
Wat het je kost
Een high-functioning burn-out ondermijnt je creativiteit, relaties en mentale gezondheid. Het vergroot daarbij ook nog eens de kans op angst en depressie en kan je emotioneel afsluiten van de mensen om je heen. Je bent er wel, maar toch niet echt aanwezig. En om maar even heel kort door de bocht te zijn: succes zonder welzijn is geen succes. Het is uitstel van compleet instorten.
Herstellen begint bij erkennen
De eerste stap richting herstel van een high-functioning burn-out is erkennen dat functioneren niet hetzelfde is als floreren. Het is belangrijk om grenzen te stellen, rust serieus te nemen en opnieuw te ontdekken wat jou energie geeft. Kom je er zelf niet meer uit? Dan kan therapie helpen om patronen te doorbreken en opnieuw de juiste balans te vinden. Je hoeft niet eerst volledig om te vallen om je leven om te gooien of hulp te zoeken.
Onthoud dit
Als je dit leest en denkt: ‘oei, dit gaat over mij’, dan is dat geen zwakte. Het is alleen maar een teken van bewustwording. Je hoeft jezelf niet kapot te werken om waardevol te zijn. Je mag succesvol zijn én je goed voelen. Die twee sluiten elkaar echt niet uit!
Lees ook: Cozymaxxing is dé TikTok-trend die je mentale gezondheid kan boosten
Bekijk ook
