Je wordt wakker na een gezellige avond en ineens voelt alles een stuk minder gezellig dan het was. Je hart lijkt nét iets sneller te kloppen, je hoofd draait overuren en opeens begin je je af te vragen of je gisteren niet iets heel gênants hebt gezegd. Herkenbaar? Grote kans dat je last hebt van hangxiety: het angstige, onrustige gevoel dat tijdens of na het drinken van alcohol kan ontstaan. En nee, dat zit dus niet tussen je oren.
Zo werkt hangxiety
Alcohol heeft best veel invloed op je hersenen. In eerste instantie kan het juist voelen alsof alle spanning van je afglijdt. Alcohol versterkt namelijk de werking van GABA, een neurotransmitter die een remmend effect heeft op je zenuwstelsel. Tegelijkertijd remt alcohol onder andere glutamaat, een neurotransmitter die juist betrokken is bij activiteit en alertheid in de hersenen. Daardoor kun je je tijdelijk rustiger, losser en minder geremd voelen. Precies dat heerlijke gevoel waar je nóg een extra wijntje voor neemt.
Maar het zit toch wel minder relaxed als het nu lijkt. Je hersenen proberen ondertussen namelijk steeds wel weer balans te vinden. Wanneer de alcohol vervolgens wordt afgebroken, verdwijnen de verdovende effecten en kan het zenuwstelsel juist meteen veel actiever aanvoelen. Ook systemen die betrokken zijn bij de stress spelen hierbij een rol. Dat kan zich bijvoorbeeld uiten in hartkloppingen, onrust, slecht slapen en dat typische gevoel alsof er iets mis is. Het vervelende is dat je eigenlijk niet eens weet wát er dan mis is.
Zó ontstaat vervolgens anxiety
Het vervelende is dat je lichaam tijdens een kater allerlei signalen kan geven die op angst lijken. Je voelt je gespannen, bent misschien een beetje misselijk, hebt een hogere hartslag en je bent best wel vermoeid. Je brein interpreteert die lichamelijke sensaties al snel als gevaar.
Daar komt ook nog bij kijken dat alcohol je slaap verstoort. Je kunt misschien sneller in slaap vallen na een paar drankjes, maar alcohol verstoort ook je slaap, waardoor de kwaliteit een stuk minder is. De volgende dag ben je daardoor moe én minder scherp. Daarom zorgt een kater onder andere voor een minder goed geheugen en het verslechteren van cognitieve functies. Daarnaast is een brein dat moe is niet zo goed in relativeren. Een ongemakkelijke opmerking van gisteravond voelt daardoor de volgende ochtend ineens een stuk erger dan eerst.
Verlegen mensen hebben eerder last van hangxiety
Niet iedereen heeft evenveel last van hangxiety. Mensen die van zichzelf al gevoeliger zijn voor angst of sociale situaties spannend vinden, lijken er een stuk vatbaarder voor te zijn dan mensen die dat niet hebben. Zo laat onderzoek bijvoorbeeld zien dat mensen met meer sociale angst alcohol vaker gebruiken om zich tijdens sociale situaties iets comfortabeler te voelen.
Alcohol kan op zo’n moment inderdaad tijdelijk het gevoel van sociale angst verminderen, maar daar zit ook meteen de valkuil. Als je alcohol gebruikt omdat je je zonder drank ongemakkelijk voelt, kan het verschil tussen ‘ik durf dit wel’ en ‘ik vind dit spannend’ steeds groter worden.
Dat betekent overigens niet dat verlegen mensen automatisch hangxiety krijgen of dat mensen die niet verlegen zijn nooit hangxiety zullen krijgen. Wél laat onderzoek zien dat iemand die van nature veel piekert en sociale situaties spannend vindt, gevoeliger kan zijn voor een combinatie van een kater én negatieve gedachten.
Hoe lang duurt het voordat je brein weer normaal is?
Er bestaat geen vaste tijd die je brein nodig heeft om weer helemaal normaal te functioneren. Dat komt doordat het van meerdere factoren afhangt. Bijvoorbeeld hoeveel je hebt gedronken, hoe snel je hebt gedronken en hoe goed je hebt geslapen.
Je lichaam heeft best lang nodig om alcohol goed af te breken. Volgens het Trimbos-instituut heeft je lichaam ongeveer anderhalf uur nodig om één glas alcohol af te breken. Helaas zijn er geen dingen die dat proces kunnen versnellen. Zo denken we vaak dat slapen, koffie of een koude douche wonderen doet, maar dat is dus niet zo.
Zelfs wanneer de alcohol uit je lichaam is, kun je je nog best wel beroerd voelen. Dat komt doordat een kater juist pas ontstaat zodra het alcoholgehalte in je bloed weer richting nul gaat. Ook cognitieve prestaties én je stemming kunnen dus de volgende dag nog lijden onder je avondje uit. Je kater bestaat dan simpelweg uit meer dan alleen een beetje hoofdpijn of misselijkheid.
Bestaat er zoiets als de perfecte hoeveelheid?
Sommige mensen beweren dat er nog steeds een sweet spot is. Dat je bijvoorbeeld twee of drie drankjes zou kunnen drinken zonder last te krijgen van hangxiety. Alsof je dan enkel de positieve voordelen ervaart van alcohol. Wel de ontspannenheid, maar geen kater. Helaas is daar geen enkel wetenschappelijk bewijs voor.
Wel is het zo dat het Trimbos-instituut beschrijft dat één tot drie glazen alcohol zorgen voor een relatief licht effect. Je kunt dan bijvoorbeeld denken aan ontspanning en lichte ontremming. Vanaf drie tot zeven glazen nemen de effecten wel duidelijk toe. Helaas betekent dat niet dat je onder de drie glazen geen last zal hebben van hangxiety. Sommige mensen reageren namelijk sterker op alcohol dan anderen en het kan ook enorm verschillen per keer. Ook speelt de hoeveelheid in een glas mee.
Wil je meer horen over Hangxiety? Luister dan naar deze podcast. Daarin wordt heel gedetailleerd uitgelegd hoe het proces precies werkt.
Lees ook: “Ik stopte met alcohol drinken en dit is hoe het mijn leven beïnvloedt”
Bron: PubMed
Bekijk ook
