Er is een vriendschapsdynamiek waar niemand officieel voor tekent, maar die toch overal bestaat: de een die standaard afrekent en de rest die op wonderlijke wijze nooit met een portemonnee in de hand staat te zwaaien wanneer het nodig is. In zo'n situatie zit ik met mijn beste vriendin: ik betaal alles. Het is een onbewuste afspraak geworden waar ik vanaf wil komen, maar iemand confronteren over geldzaken blijft een taboe. Het zou fijn zijn als ze er zelf mee zou komen. Ik vraag me af: ziet ze het echt niet, of voelt het gewoon te comfortabel om er iets aan te veranderen?
Kleine kosten worden groot
Het begint nooit met grote bedragen. Je zegt: “ik schiet even voor” en de ander geeft aan: “ik maak het later over”, of “pak jij de taxi, ik regel het eten wel”. Maar langzaam verschuift dat evenwicht. Voor je het weet ben jij degene die alles betaalt voor je vriendin, terwijl zij geniet van het gemak.
Je probeert een balans te vinden met geven en nemen. Alleen werkt dat systeem slecht als één persoon structureel meer geeft zonder dat de ander het corrigeert. En dat verandert uiteindelijk in gewenning. Daardoor voelt het niet als misbruik op het moment zelf, maar eerder als “dat is gewoon hoe het altijd gaat”. Maar hoe kom je hieruit?
Is het niet doorhebben of is het slim vermijden?
Er zijn grofweg twee soorten situaties. De eerste: mensen die echt niet opletten, die niet nadenken over geld, vergeten hun beurt of denken dat “het wel goed zit”. De tweede: mensen die feilloos aanvoelen dat iemand anders toch wel betaalt en daar ongemerkt op meebewegen.
Gedragsonderzoek laat zien dat sociale groepen vaak rollen ontwikkelen zonder expliciete afspraken. Eén persoon wordt de ‘regelaar’, een ander de ‘volger’, waarbij geld een impliciete verantwoordelijkheid wordt in plaats van een gedeelde. En zolang niemand het benoemt, zal je altijd de vriendin blijven die alles betaalt.
“Ik wil een vriendschap zonder Tikkies”
In een vriendschap zit ik echt niet te wachten op Tikkies. Ik betaal met liefde wat voor mijn vrienden en zolang het een wisselwerking is, maakt het echt niet uit als iemand een keer 6 euro meer betaalt dan de ander. Maar als iemand gebruikmaakt van dit vertrouwen, gaat iemand door gemak en gewoonte minder opletten en wordt het zelden eerlijk verdeeld. De theorie en praktijk liggen vaak niet op één lijn.
Maakt een vriendin misbruik van mijn vrijgevigheid?
Dit is waar het grijsgebied begint. Niet iedereen die niet betaalt, is een manipulator en je bent ook niet meteen slachtoffer als je iets vaker betaalt. Maar er ontstaat wel een probleem zodra het structureel eenrichtingsverkeer wordt zonder enige poging tot balans.
Door sociologen wordt dit beschreven als ‘free riding’: profiteren van een systeem zonder evenredige bijdrage. Dat is niet bewust kwaadwillend, maar het effect blijft hetzelfde. Dat voelt soms alsof iemand een maandelijks abonnement heeft op jouw portemonnee die je bent vergeten en elke maand weer zegt: ja, die ga ik stopzetten. Maar natuurlijk vergeet je dat weer compleet…
Hoe breng je het op dat je alles betaalt voor je vriendin?
Op een bepaald punt moet je het gesprek aangaan. Probeer een directe maar rustige aanpak, zonder omwegen of halve hints die later weer verkeerd geïnterpreteerd worden. Een duidelijke zin als: “Ik merk dat ik steeds vaker voor dingen betaal en dat voelt niet meer eerlijk voor mij. Ervaar jij het ook zo?” zet meteen de toon en je vriendin aan het denken.
Er zijn twee mogelijke uitkomsten. De eerste: je vriendin denkt na en begrijpt je en zegt dat ze erop zal proberen te letten. Of je krijgt direct de ontkenning. Laat haar over je heen komen, probeer te luisteren en niet meteen zelf weer in de verdediging te schieten. Kom je uiteindelijk niet tot een resolutie, dan kan je altijd nog aangeven dat je vanaf nu Tikkies naar elkaar wilt sturen. Ik weet het, dat voelt niet chique, maar het probleem zal nu niet meer voor kunnen komen.
Kortom, zie het beste in je vriendschap en ga ervan uit dat je vriendin onschuldig is en het écht niet doorheeft. Ga vervolgens het gesprek aan en luister naar haar zijde van het verhaal. Kom je er direct uit? Proost er direct op met een wijntje waar ZIJ voor betaalt Mislukt het? Geef dan aan dat ze een Tikkie-oorlog kan verwachten.
@rumag Wie van jouw vrienden is een wanbetaler en moet nodig de Splitt app downloaden? #splitten #betaalapp ♬ original sound – RUMAG.
Lees ook: Salarisverschillen binnen vriendengroepen en waarom praten over geld zo lastig blijft
Bekijk ook
