Als je iemand met zijn armen gekruist ziet zitten, trek je al snel een conclusie: diegene zal vast wel geïrriteerd zijn, geen zin hebben in het gesprek of zich willen afsluiten van de buitenwereld. Maar volgens experts is dat één van de grootste misverstanden als het gaat om lichaamstaal. Sterker nog, sommige signalen die wij dagelijks interpreteren als onvriendelijk of ongeïnteresseerd, blijken vaak een compleet andere betekenis te hebben. Het is dus de hoogste tijd om af te rekenen met een paar hartnekkige aannames rondom lichaamstaal!
Lichaamstaal
Lichaamstaal fascineert ons al eeuwenlang. We proberen voortdurend af te lezen wat iemand denkt, voelt of bedoelt zonder dat daar woorden aan te pas komen. Toch blijkt dat we daarbij vaak veel te snel de verkeerde conclusies trekken.
Vooral gekruiste armen hebben een slechte reputatie. Ze worden vaak gezien als een teken van afstandelijkheid, weerstand of zelfs arrogantie. Volgens therapeuten ligt de werkelijkheid veel genuanceerder.
Stephanie Pappas, relatietherapeut, vertelt aan HuffPost: “Meestal is het interpreteren van lichaamstaal behoorlijk accuraat; we moeten alleen onthouden dat het slechts een onderdeel van communicatie is, net als toon, woordkeuze of, in sommige gevallen, aanraking.” In andere woorden: lichaamstaal vertelt een deel van het verhaal, maar niet vaak het héle verhaal.
Soms heeft iemand het gewoon koud
Wat veel mensen vergeten, is dat er vaak een praktische reden achter lichaamstaal schuilgaat. Iemand kan zijn armen kruisen, omdat het comfortabel voelt, of omdat het koud is. En in sommige gevallen is het gewoon niks meer dan een automatische houding.
Lichaamstaalexpert Linda Clemos ziet dat mensen daardoor regelmatig verkeerde aannames maken. Tegen HuffPost zegt zij: “De grootste fout die we maken is dat we veel te snel oordelen.”
“Stel dat ik met mijn armen gekruist zit. Jij denkt dan gelijk: ‘deze persoon heeft helemaal geen zin in gesprek’ en je loopt weg. Terwijl twee seconden later pakt die persoon haar trui. Ze had het gewoon koud!”, zegt Linda.
Volgens haar ontstaat het probleem vooral omdat we vaak maar een fractie van een situatie zien en vervolgens zelf de rest van het verhaal invullen.
Waarom ons brein zo snel oordeelt
Dat snelle oordeel zit diep in ons systeem ingebakken. Eeuwen geleden was het voor mensen essentieel om direct te kunnen inschatten of iemand een bedreiging vormde of juist niet. Onze hersenen zijn daardoor nog steeds geprogrammeerd om voortdurend signalen te analyseren.
Alleen werkt dat mechanisme in het dagelijks leven niet altijd even goed. Een gekruiste houding hoeft namelijk helemaal niet negatief te zijn. Voor veel mensen werkt het zelfs geruststellend! Het voelt als een soort beschermende houding of een manier om spanning te reguleren tijdens een drukke situatie.
Oogcontact vertelt ook niet altijd de waarheid
Nog zo’n klassiek voorbeeld: oogcontact. Veel mensen denken dat iemand die wegkijkt automatisch ongeïnteresseerd of ongemanierd is. Maar ook daar zitten talloze nuances achter. In sommige culturen wordt langdurig oogcontact juist als onbeleefd ervaren.
Daarnaast vinden veel neurodivergente mensen direct oogcontact overweldigend of ongemakkelijk, zonder dat dit iets zegt over hun interesse of betrokkenheid. Een gebrek aan oogcontact betekent dus lang niet altijd een gebrek aan aandacht.
Zelfs een glimlach kan misleidend zijn
Ook glimlachen blijkt ingewikkelder dan we denken. Volgens Linda Clemons bestaat er zoiets als een zogenaamde pageant smile. Dat is een glimlach die vooral wordt gebruikt omdat iemand denkt dat het sociaal wenselijk is om vrolijk over te komen.
Tegen HuffPost vertelt ze: “Mensen die oprecht naar je lachen, zullen vergrote ogen hebben en hun wangen wat verhoogd.” Bij een minder oprechte glimlach bewegen vaak alleen de spieren rond de mond, terwijl de ogen weinig emotie verraden.
Kijk altijd naar het totaalplaatje
Wie lichaamstaal beter wil begrijpen, doet er goed aan om niet naar één enkel signaal te kijken. Experts benadrukken namelijk dat gedrag altijd in combinatie met andere signalen bekeken moet worden.
Linda noemt dit het ‘herkennen van clusters’. Als iemand gekruiste armen heeft, wegdraait met de schouders én op een afstandelijke toon praat, ontstaat er een heel ander beeld dan wanneer iemand alleen zijn armen over elkaar houdt.
Ook de context speelt een belangrijke rol. Hoe gedraagt iemand zich normaal? Wat is zijn of haar standaardhouding? Wat gebeurt er op dat moment? Probeer dus altijd verder te kijken dan één enkel signaal.
Misschien weten we minder dan we denken
De grootste les uit dit alles is misschien wel verrassend simpel én belangrijk. Mensen zijn ingewikkelder dan we denken. We denken graag dat we anderen binnen enkele seconden kunnen lezen, maar vaak vertellen we onszelf vooral een verhaal dat niet per se klopt. Een houding, blik of glimlach zegt dus eigenlijk niet zo veel.
De volgende keer dat iemand tegenover je staat met gekruiste armen? Misschien is die persoon niet boos, maar gewoon zenuwachtig, moe, of heeft diegene het gewoon ijskoud!
Lees ook: 7 lichaamstaal-blunders die je onbewust maakt (en hoe je ze oplost!)
Bekijk ook
