Medisch advies op TikTok? Dít is waarom je daar beter niet naar luistert

Medisch advies op TikTok

Onderzoekers doken in de populairste TikTok-video’s over jicht. Dat is een pijnlijke vorm van ontstekingsreuma die ontstaat door een teveel aan uraat in het bloed. Wat ze zijn tegengekomen, is exemplarisch voor een nog veel groter probleem. Wereldwijd leven zo’n 41 miljoen mensen met jicht en jaarlijks komen daar miljoenen diagnoses bij. Toch blijkt de kennis over deze aandoening beperkt. En dus nemen contentcreators, die zichzelf zogenaamd bevoegd genoeg vinden om medisch advies op TikTok te geven, het stokje over…

Van de eerste tweehonderd video’s die verschenen bij de zoekterm jicht, kwam het grootste deel van patiënten zelf, familieleden of willekeurige gebruikers. Slechts een kwart was afkomstig van zorgprofessionals of artsen. Dat betekent dat je advies over een chronische aandoening net zo goed kunt krijgen van je buurvrouw, je kapper of iemand die in een ver verleden ooit iets op een blog heeft gelezen over jicht. En dat zie je terug in de inhoud van de video’s

Dieet als heilige graal (spoiler: dat is het dus niet)

Bijna de helft van de video’s rondom jicht gaat over risicofactoren, waarbij voeding en leefstijl in 90 procent van de gevallen als hoofdschuldige worden aangewezen. Minder rood vlees, minder zout, minder alcohol en vooral: meer wondermiddelen. De TikTokkers prijzen enthousiast kruidenpillen zonder bijwerkingen, ‘natuurlijke’ supplementen en detox-achtige oplossingen aan. Niet gek dat als jij al jaren last hebt van jicht, je maar wat graag in een wonderoplossing wil geloven – ook als die van een random persoon op TikTok komt.

Wat nauwelijks wordt genoemd, is de behandeling die volgens reumatologen wereldwijd de standaard is: langdurige uraatverlagende therapie. Slechts twee video’s verwezen naar deze bewezen aanpak. De rest bleef hangen in kortetermijnoplossingen zoals pijnstillers of vage alternatieven.

Dat is niet alleen misleidend, het kan ook nog eens schadelijk zijn. Want wie denkt dat een kruidenthee het probleem oplost, luistert te veel naar medisch advies op TikTok en stelt misschien professionele zorg uit…

Het grotere plaatje

Jicht is hierbij enkel een voorbeeld van een veel groter probleem. Dit gaat namelijk over hoe we massaal onze gezondheidsinformatie halen van een app waar ook dansjes, datingdrama’s en conspiracy theories door elkaar heen lopen.

Uit hetzelfde onderzoek blijkt dat 70 procent van de jonge vrouwen bewust gezondheidsinformatie zoekt op TikTok. Nog opvallender is dat 92 procent er ongevraagd mee in aanraking komt. Dat betekent dat zelfs als jij alleen maar even wilde kijken naar wat outfit-inspiratie, je alsnog geconfronteerd wordt met content over je gezondheid.

Het algoritme beloont overtuiging, en dus geen nuance. Een video waarin iemand vol passie vertelt dat suiker ‘gif’ is, scoort beter dan een arts die uitlegt dat het genuanceerder ligt. Complexe medische richtlijnen passen nu eenmaal minder goed in dertig seconden met een trending audio eronder…

Van ‘eigen schuld’ naar echte zorg

Wat ook opvalt in de jicht-video’s is de toon waarmee in de video’s wordt gesproken. De aandoening wordt vaak neergezet als het gevolg van slechte keuzes. Te veel eten, drinken en te weinig discipline. Daarmee wordt een medisch probleem gereduceerd tot iets wat je ‘eigen schuld’ is.

In werkelijkheid spelen genetica, nierfunctie en andere lichamelijke factoren een grote rol – maar dat wordt uiteraard niet verteld in de video’s. Door alles op leefstijl te gooien, ontstaat een schuldnarratief dat mensen schaamte aanpraat. En schaamte is geen goede basis voor goede zorg…

Dit mechanisme zie je breder terug op social media. Van huidproblemen tot hormonale klachten: het internet heeft altijd wel een simpele oorzaak en een nog simpelere oplossing. Maar helaas, het menselijk lichaam zit vaak net even te ingewikkeld in elkaar voor dat soort wonderadviezen en -oplossingen.

Consumeer content met verstand

Dat betekent niet dat TikTok per definitie slecht is. Het platform heeft enorme potentie om bewustwording te vergroten. Het verlaagt namelijk ook drempels en opent gesprekken die anders misschien niet zo snel ter sprake zouden komen. Maar er is een verschil tussen inspiratie en informatie.

Gebruik TikTok gerust om vragen te ontdekken, maar gebruik je huisarts om antwoorden te krijgen. Want hoe overtuigend iemand ook in de camera kijkt en een verhaal kan vertellen, een virale video vervangt nooit een medische opleiding.

Dus de volgende keer dat je een health hack voorbij ziet komen die je leven ‘voor altijd verandert’, stel jezelf dan één simpele vraag: zou ik dit ook geloven als een random persoon op straat dit aan mij zou verkondigen? Controleer altijd of het medische advies op TikTok ook echt afkomstig is van iemand die betrouwbaar is om dit soort belangrijke informatie van aan te nemen.

Dit bericht op Instagram bekijken

Een bericht dat is gedeeld door @devragendokter

Lees ook: Liegen tegen de dokter? Dít is waarom je dat beter niet kan doen