De duistere kant van onze guilty pleasures: waarom de veiligheid van kandidaten in reality-tv nog te vaak achterblijft
Het is een discussie die de laatste tijd steeds vaker opspeelt: schieten we in reality-tv niet te ver door voor de kijkcijfers? Het lijkt er soms op dat grensoverschrijdend gedrag niet langer losstaande incidenten zijn, maar het gevolg van formats waarin de druk bewust hoog oploopt. Door de combinatie van alcohol, emotionele situaties en de constante aanwezigheid van camera's, worden grenzen sneller overschreden. Als kijker vraag je je soms af waarom er achter de schermen niet eerder wordt ingegrepen...
Married at First Sight UK van de buis
Het recente nieuws rondom Married at First Sight UK laat pijnlijk duidelijk zien hoe complex de grens tussen entertainment en de veiligheid van kandidaten kan zijn. Channel 4 besloot onlangs om alle afleveringen van de streamingdienst te halen na ernstige beschuldigingen van drie vrouwelijke kandidaten over grensoverschrijdend gedrag door hun tv-partner.
De zender neemt de signalen hoog op en is een extern onderzoek gestart, terwijl ook de Britse overheid meekijkt. De makers zelf benadrukken dat er altijd ‘robuuste welzijnsprotocollen’ en dagelijkse check-ins waren. Maar het roept wel een belangrijke vraag op: hoe effectief zijn die protocollen als er op de werkvloer blijkbaar toch signalen gemist worden? Als een format van kandidaten vraagt om te trouwen en samen te wonen met een vreemde, zou veiligheid immers altijd de allerhoogste prioriteit moeten hebben.
America’s Next Top Model
Hoe diep deze cultuur geworteld zit in de geschiedenis van reality-tv, wordt ook duidelijk in de docuserie Reality Check: Inside America’s Next Top Model. Hierin deelt oud-deelnemer Shandi Sullivan haar schokkende ervaring tijdens de opnames in Milaan. Hoewel zij achteraf aangeeft dat er destijds sprake was van grensoverschrijdend gedrag terwijl ze onder invloed was, koos de productie er voor om de situatie te framen als een sensationeel ‘vreemdgaan-schandaal’.
Shandi werd zelfs gefilmd terwijl ze haar toenmalige vriend moest opbiechten wat er was gebeurd. De documentaire legt hiermee een structureel probleem bloot: in plaats van de situatie te behandelen als een noodsituatie waarin psychische hulp nodig was, werd het ingezet als een dramatische verhaallijn voor de kijkcijfers. Het laat zien hoe de grens tussen entertainment en de zorgplicht voor jonge kandidaten in het verleden veel te vaak is vervaagd.
@shameless_podcast #antm #tyrabanks #americasnexttopmodel #realitycheck ♬ original sound – Shameless Podcast
De Villa
Ook in Nederland hebben we gezien hoe mis dit kan gaan. In 2019 besloot RTL het programma De Villa per direct van de buis te halen na felle kritiek op scènes waarin grensoverschrijdend gedrag te zien was. In de bewuste aflevering was te zien hoe een mannelijke deelnemer fysieke toenadering zocht bij een vrouwelijke kandidaat die op dat moment onder invloed was en geen duidelijke toestemming gaf. Wat destijds extra pijnlijk was, was de montage: de beelden werden voorzien van een luchtig muziekje en een laconieke voice-over, alsof het om een onschuldig grapje ging. Media- en genderwetenschapper Linda Duits analyseerde de beelden destijds en concludeerde dat er overduidelijk sprake was van aanranding. Haar belangrijkste kritiekpunt was dat de makers het niet alleen lieten gebeuren, maar er ook bewust voor kozen om het uit te zenden.
Hoe is het mogelijk dat de kijker die de beelden voor het eerst ziet de morele lijn eerder herkende dan de productie zelf? Rob Goossens zei daar bespottelijk over dat er echt ‘ongeoefende tv-experts’ voor nodig waren om te signaleren dat dit niet door de beugel kon. Dat zou een grappige quote zijn als het niet zo beschamend was. Als het publiek als noodrem moet fungeren, is de set al lang uit de rails gevlogen.
Gran Hermano
Dat de grens tussen amusement en strafbaarheid soms volledig uit het oog wordt verloren, bewees de geruchtmakende zaak rondom het Spaanse Gran Hermano. De rechter oordeelde in 2023 dat de productie ernstig tekort was geschoten in haar zorgplicht toen kandidate Carlota Prado slachtoffer werd van misbruik.
In plaats van direct in te grijpen, werd de verwerking van het incident onderdeel gemaakt van de showbizzdynamiek in de dagboekkamer. De veroordeling van zowel de dader als de producent maakt pijnlijk duidelijk dat grensoverschrijding op de set nooit als content mag fungeren. Het is het ultieme bewijs dat de tv-industrie de veiligheid van haar kandidaten niet langer kan overlaten aan interne protocollen, maar dat er onafhankelijk toezicht nodig is.
The Voice of Holland
Het meest besproken Nederlandse voorbeeld is natuurlijk de situatie rondom The Voice of Holland. In 2022 werd de populaire talentenjacht per direct stilgelegd na de spraakmakende onthullingen van het online programma BOOS over structureel grensoverschrijdend gedrag achter de schermen. Dit leidde tot een jarenlang juridisch en maatschappelijk traject.
Zo oordeelde het gerechtshof in 2025 definitief dat bandleider Jeroen Rietbergen niet strafrechtelijk vervolgd zou worden wegens een gebrek aan wettig bewijs, terwijl rapper Ali B in een andere zaak wel werd veroordeeld. Dit jaar keerde de show uiteindelijk terug op de buis, maar wel met een radicaal veranderde aanpak: kandidaten krijgen nu persoonlijke begeleiders, er is een speciale meld-app en contactmomenten tussen coaches en deelnemers vinden nooit meer achter gesloten deuren plaats. Het roept wel de prangende vraag op waarom een dergelijk ingrijpend schandaal nodig was voordat deze basale veiligheidsmaatregelen de standaard werden binnen de industrie.
Het systematische probleem
Onderzoek naar reality-tv laat zien dat makers balanceren tussen welfare en entertainment, en dat die spanning vaak ten koste gaat van deelnemers. Een Britse parlementaire inzending over reality-tv stelt expliciet dat er iets moet bestaan als ‘wederzijdse instemming’ en dat productie aftercare, psychologische ondersteuning en externe monitoring serieus moet organiseren. Dezelfde inzending waarschuwt ook dat entertainmentwaarden niet boven veiligheid mogen uitstijgen.
Bovendien toont onderzoek naar victim blaming aan dat mediaframes daadwerkelijk invloed hebben op hoe mensen naar slachtoffers kijken. Het laat ook zien dat de mediaverslaggeving vaak bijdraagt aan het normaliseren van dit soort gedrag, in plaats van dat het helpt om het probleem structureel aan te pakken. Daarnaast wijst de NSVRC erop dat reality-tv een omgeving is waar consent en verantwoordelijkheid structureel vervagen wanneer deelnemers geïsoleerd raken en volledig afhankelijk worden van een productie die vooral goede tv wil maken. Kortom: reality-tv en aanranding zijn geen bizarre losse incidenten, maar een waarschuwing over een industrie die te lang heeft geprofiteerd van onduidelijke grenzen.
Zolang aanranding in reality-tv als losse schandalen wordt behandeld in plaats van als structureel gevaar binnen formats die intimiteit, alcohol en machtsongelijkheid uitmelken, blijft de fout zich herhalen. Het gaat hier niet om een gebrek aan oplettendheid bij producenten, maar om een verdienmodel waarin dit soort drama loont. Zolang de kijker geboeid blijft en er geen grens wordt getrokken, blijft de commerciële waarde voorrang krijgen op de zorgplicht.
Bron: RTL Boulevard, HLN, BBC, NOS
Bekijk ook
