Het vrouwenbrein ontrafeld: dít is wat de wetenschap nu pas over ons ontdekt

Onderzoek naar het vrouwenbrein

Eerst even meer over het onderzoek naar het vrouwenbrein. Wetenschappers keken naar wat er in de hersenen gebeurt tijdens drie grote fases waarin hormonen flink veranderen: de puberteit, de zwangerschap en de menopauze. Een van de dingen die de onderzoekers onderzochten, was de hoeveelheid grijze stof. Dat is een belangrijk onderdeel van de hersenen waarin veel informatieverwerking plaatsvindt. Bij meisjes die door de puberteit gingen en vrouwen die zwanger werden, zagen de onderzoekers een afname van grijze stof in verschillende delen van de hersenen. En nee, dat betekent niet meteen dat je hersenen tijdens zo’n periode achteruitgaan.

Volgens Tol hoeft een afname van grijze stof namelijk helemaal niet iets negatiefs te betekenen. “Het kan wijzen op een soort herorganisatie van de hersenen; het kan betekenen dat de hersenen efficiënter worden ingericht om informatie te verwerken die op dat moment belangrijk is”, vertelt Tol. Bij de menopauze was het anders; hier lieten vrouwen niet dezelfde vermindering in grijze stof zien. Wetenschappers zagen hier een duidelijk ander patroon. Maar waarom gebeurt dit allemaal? Daar is nog geen simpel antwoord op. “Het onderzoek heeft nu eigenlijk alleen maar aangetoond dat het gebeurt”, vertelt Tol. Dat de veranderingen plaatsvinden, is dus duidelijker geworden. Wat de precieze functie ervan is, weten onderzoekers nog niet.

Waarom weten we minder over het vrouwenlichaam?

En dan komen we bij een veel grotere vraag: waarom weten we hier eigenlijk nog zo weinig over? Dat heeft volgens Tol onder andere te maken met de manier waarop er jarenlang wetenschappelijk onderzoek is gedaan. Er werd veel meer onderzoek gedaan naar mannen en het mannenlichaam. Vrouwen werden daarbij te vaak gezien als een soort kleinere variant van de man. Terwijl het vrouwenlichaam natuurlijk niet hetzelfde werkt. Hormonen zijn daar een goed voorbeeld van. Ze spelen een grote rol in verschillende fases van het leven van vrouwen, maar lange tijd was daar veel minder specifieke kennis over.

Dat verschil in kennis is onderdeel van wat we nu de ‘Gender Health Gap’ noemen. En die gaat dus niet alleen over het feit dat er minder onderzoek naar vrouwen is gedaan. Het gaat ook over de impact die die achterstand uiteindelijk kan hebben op de gezondheid van vrouwen. “Door die gezondheidskloof ervaren veel vrouwen dat ze minder snel of minder goed gediagnosticeerd worden met een medisch probleem”, vertelt Tol. Juist daarom vindt ze het belangrijk dat er nu meer aandacht en geld naar onderzoek naar vrouwelijke gezondheid gaat.

Waarom we hormonen beter moeten begrijpen

Dat wetenschappers steeds beter kijken naar de invloed van hormonen op het brein, is uiteindelijk belangrijk voor de gezondheid van vrouwen. We weten bijvoorbeeld al langer dat hormonen invloed kunnen hebben op onze psychische toestand. Het nieuwe onderzoek maakt het interessant om verder te kijken naar de vraag hoe hormonale veranderingen en veranderingen in de hersenen met elkaar samenhangen.

Dat vervolgonderzoek is volgens Tol dan ook belangrijk. Bij het UMCG houden meerdere onderzoekers zich bezig met de relatie tussen hormonen en psychiatrische aandoeningen. “We hebben zelf een team van meerdere onderzoekers die allemaal specifiek op hormonen onderzoek doen”, vertelt ze. Het doel is uiteindelijk om beter te begrijpen hoe hormonen, het brein en psychische gezondheid met elkaar samenhangen.

Meer aandacht voor het vrouwenlichaam

Dat er steeds meer aandacht komt voor het vrouwenlichaam vindt Tol alleen maar goed. “Ik denk dat artikelen en andere vormen van wetenschapscommunicatie ervoor zorgen dat vrouwen beter begrijpen wat er in hun lichaam gebeurt. En misschien helpt het ook om bepaalde klachten eerder te herkennen of bespreekbaar te maken.” vertelt Tol. Tegelijkertijd waarschuwt Tol ervoor dat we niet alles aan hormonen moeten toeschrijven: “Dit is maar een onderdeel van de puzzel.”

“Daarnaast moeten we ook niet denken dat het probleem opgelost is zodra er een tijdje veel aandacht voor vrouwelijke gezondheid is”, voegt ze hieraan toe. Misschien is dat precies wat dit nieuwe onderzoek zo interessant maakt. Het laat ons niet alleen zien dat het vrouwenbrein verandert. Het laat ook zien hoeveel vragen er nog openstaan. Want hoe meer we ontdekken, hoe duidelijker het misschien wordt: we zijn het vrouwenbrein nog steeds aan het leren begrijpen.

Lees ook: Raar maar waar: je hersenen krimpen vanaf déze leeftijd (en dít kan je ertegen doen)