Senait: ”Is de term ‘influencer’ tegenwoordig een belediging?”

First things first: wat is nu eigenlijk een influencer?

In een wereld waarin ongeveer alles draait om consumptie, is er één specifieke groep mensen die een opvallend grote rol speelt in wat wij kopen, dragen, kijken en zelfs denken: influencers. Volgens de Van Dale is een influencer ‘iemand die, voornamelijk via sociale media en het internet, invloed uitoefent op het gedrag, de meningen of de koopbeslissingen van een eigen volgersgroep of aanhang’.

En als je er goed over nadenkt, is dat best indrukwekkend. Want hoe kan het dat een totaal onbekende op het internet, die geen idee heeft wie jij bent, hoe je leven eruitziet of wat er echt in je omgaat, tóch zoveel invloed kan hebben op zulke persoonlijke keuzes? Van de beslissing om een cosmetische ingreep te ondergaan of je te bekeren tot een bepaald geloof, tot de vraag of je je relatie moet verbreken. Eén video, één mening of één overtuigend verhaal kan soms verrassend veel in beweging zetten.

Tussen bewondering en irritatie

Dat influencers invloed hebben, is natuurlijk niets nieuws. Al jaren kijken we op tegen bekende gezichten. Denk aan Monica Geuze, die met haar vlogs een hele generatie meenam in haar leven, of aan Nikkie de Jager, die uitgroeide van beautycreator tot internationaal bekende ondernemer en presentatrice. Ook namen als Anna Nooshin en Roxy Dekker hebben enorme online achterbannen opgebouwd. Sommige jonge meiden kijken zelfs zó op tegen influencers dat ze hen als grote voorbeelden zien. En als je aan een kind vraagt wat het later wil worden, verwacht je misschien antwoorden als juf, zangeres, dokter of – de klassieker – mama. Maar misschien moeten we ons steeds vaker voorbereiden op een heel ander antwoord: ‘Als ik later groot ben, wil ik influencer worden.’

Maar tegenover iedere fan staat online waarschijnlijk ook iemand die bij het woord ‘influencer’ al met zijn ogen begint te rollen. Want wanneer iemand zegt dat een bepaalde influencer veel invloed heeft, klinkt dat meestal als een feit. Maar zodra iemand zegt: ‘Zij is echt een influencer’, kan het ineens klinken alsof er een oordeel achter zit. Alsof je niet alleen een beroep beschrijft, maar iemand ook meteen in een bepaald hokje stopt. En eerlijk? Ik herken dat.

‘Ben jij dan niet een soort influencer?’

Ook ik merk dat de vergelijking met influencers weleens wordt gemaakt. Niet zo gek natuurlijk. Als je online werkt, content maakt en bezig bent met sociale media, is de associatie snel gelegd. En als je producten bespreekt of voorbij ziet komen vanwege samenwerkingen, advertenties of deals, wordt het verschil tussen ‘contentmaker’, ‘redacteur’ en ‘influencer’ voor buitenstaanders misschien helemaal een beetje blurry. Toch schiet ik soms meteen in de verdediging wanneer iemand zegt: ‘Dus jij bent eigenlijk een soort influencer?‘ Nee. En dan het liefst net iets te snel.

Niet alleen omdat ik feitelijk geen influencer ben, maar ook omdat ik merk dat ik helemaal niet graag zo gezien wil worden. Maar wat is daar nu precies mis mee?

Het influencer-stereotype

Misschien komt dat doordat we bij ‘influencer’ niet alleen denken aan iemand met een groot bereik, maar meteen aan het hele stereotype dat eromheen is ontstaan. Een influencer woont in een perfect ingericht appartement. Heeft een kledingkast die groter is dan jouw slaapkamer. Drinkt matcha uit een glas dat waarschijnlijk duurder is dan jouw ontbijt. Filmt haar ochtendroutine terwijl ze zogenaamd ‘net wakker’ is, maar haar haar zit wel perfect. Ontvangt dagelijks gratis pakketjes, noemt iedere samenwerking een ‘PR-pakketje waar ik zó excited over ben‘ en weet op mysterieuze wijze altijd precies het perfecte natuurlijke licht voor haar selfies te vinden.

Daar komt nog een ander beeld bij: influencers zouden oppervlakkig zijn, alles voor geld doen, producten aanprijzen waar ze zelf niet achter staan en een onrealistisch leven verkopen aan mensen die vervolgens denken dat ze ook zo moeten leven. Dat stereotype is natuurlijk lang niet op iedere influencer van toepassing (!), maar het is wel ergens ontstaan.

Het probleem zit misschien niet in de invloed

Als je erover nadenkt, is ‘beïnvloeden’ helemaal niet iets wat alleen influencers doen. Je vriendin die zegt dat je écht die ene broek moet kopen, je moeder die zweert bij een bepaald schoonmaakmiddel, je collega die je een restaurant tipt en zelfs jij wanneer je tegen iemand zegt: ‘Je móét deze serie kijken‘… we beïnvloeden elkaar voortdurend. Het verschil is vooral dat influencers hun invloed hebben weten om te zetten in een verdienmodel. En misschien is dát waar het wringt. Want zodra iemand geld verdient met zijn of haar invloed, kijken we er anders naar.

Maar misschien moeten we het woord ‘influencer’ weer gewoon zien voor wat het letterlijk is: iemand die invloed heeft. De vraag die interessanter is, is niet óf iemand een influencer is, maar hoe iemand die invloed gebruikt. Is iemand transparant over reclame? Worden er realistische verwachtingen geschept? Wordt er zomaar van alles aangeprezen, of zit er daadwerkelijk een mening en persoonlijkheid achter? En misschien nog belangrijker: kunnen wij als volgers zelf een beetje blijven nadenken?

‘Influencer? Ik? Nee joh.‘ Aldus iemand die morgen tóch weer iets op Instagram zet.

Lees ook: Dayami (24): ‘Waarom zijn we massaal zo bang geworden voor sociale interactie?’