“Mijn vriend blijkt toch niet de perfecte match”
In de eerste maanden van een relatie spuit je brein oxytocine en dopamine door je lijf. Je bent tijdelijk verblind. Je vindt het schattig dat hij onhandig is en jij lacht om zijn flauwe grappen. Maar zodra die verdoving na een jaar langzaam uitwerkt, land je met een smak op de harde werkelijkheid. Ineens verandert die onhandigheid in een bron van gierende irritatie. Die ontdekking voelt voor veel mensen als een acute vertrouwensbreuk. Je denkt ten onrechte dat je de verkeerde keuze hebt gemaakt of dat de liefde over is. Is hij dan toch niet de perfecte match?
Ja, wel: hij is nog steeds een match, maar je verwardt de natuurlijke overgang naar een volwassen hechtingsfase met een gebrek aan compatibiliteit. In plaats van te bouwen aan emotionele rijpheid, schieten veel stellen direct in de paniekstand. Ze beginnen een nutteloze heropvoedingscursus of pakken meteen hun spullen. Je partner is echter niet veranderd; jouw roze bril is simpelweg van je kop gevallen. De echte relatie begint pas op het moment dat je de imperfecte mens tegenover je durft te zien.
John Gottman en de 69 procent-regel
Relatieonderzoeker John Gottman bestudeerde duizenden stellen tientallen jaren lang in zijn beroemde ‘Love Lab’-studie. Zijn conclusie toont dat er geen perfecte match bestaat. Maar liefst 69 procent van de conflicten in een relatie is namelijk volstrekt onoplosbaar. Het gaat om fundamentele karakterverschillen. Denk aan de een die extrovert is en de ander die introvert is. Denk aan grote verschillen in netheid, libido of gelddrang. Deze mismatch in relaties verdwijnt nooit. Succesvolle stellen lossen deze problemen niet op. Ze leren simpelweg te navigeren rondom deze vaste rotsen zonder dat hun schip zinkt.
Het opruimdrama van mijn vriendin Chantal
Mijn vriendin Chantal kwam vorig jaar gebroken naar mij toe. Ze wilde uit elkaar met haar vriend Daan. De reden? Hij liet stelselmatig zijn vuile sokken naast de wasmand liggen. Er speelde natuurlijk nog meer, maar dit was voor haar echt de druppel. Ze zag dit als een gebrek aan respect voor haar als persoon. Chantal dacht oprecht dat een ‘betere match’ haar wél zou begrijpen en uit zichzelf alle kleren netjes op zou hangen.
Ik vroeg haar of ze bereid was haar verder fantastische relatie op te offeren voor een schone vloer. We ontleedden het probleem. Daan was een chaotische creatieveling, Chantal een gestructureerde controlefreak. Een klassieke compatibiliteit in je relatie: frictie. Zodra Chantal inzag dat Daan niet veranderde en dat sokken geen graadmeter voor zijn liefde waren, daalde de vrede neer. Ze kochten een grotere wasmand. Probleem niet opgelost, wel beheersbaar gemaakt.
Tinder-brein en de oneindige opties
De moderne datingcultuur verergert deze dynamiek aanzienlijk. Apps zoals Tinder en Bumble geven je de illusie van oneindige keuze. Je swipe-duim staat op scherp. Bij de kleinste spelfout (ik ben hier zelf ook echt schuldig aan) of verkeerde schoenenkeus swipe je iemand genadeloos naar links. Dit mechanisme noemt de sociologie het maximizer-effect.
Je zoekt constant naar iets wat nog beter past. Je brein raakt verslaafd aan de jacht op die denkbeeldige 100 procent match. Ondertussen verleer je de vaardigheid om te investeren in een echt mens. Elke echte relatie schuurt op den duur. Wie bij de eerste frictie vlucht naar de volgende swipe, blijft voor eeuwig steken in de kleuterklas van de liefde.
Alain de Botton over de verkeerde partner
Filosoof en auteur Alain de Botton schreef hier een geweldig essay over voor The New York Times: Why you marry the wrong person. De Botton stelt dat we simpelweg altijd met de ‘verkeerde’ persoon trouwen. Oftewel: het gevoel van de perfecte match in de liefde bestaat volgens hem niet. Dat klinkt cynisch, maar het is enorm bevrijdend. Ieder mens brengt namelijk een unieke verzameling gektes, gebreken en eigenaardigheden mee. De kunst van een goede relatie is niet het vermijden van conflicten. De kunst is het vinden van een partner wiens specifieke vorm van gekte jij met liefde kunt verdragen. Je leert relatieverschillen overbruggen door je eigen superioriteitsgevoel overboord te gooien.
Het gevaar van de seksuele mismatch
Een van de meest slopende vlakken waarop stellen schuren, is het libido. De een wil drie keer per dag van bil, de ander vindt een keer per maand op zondagochtend meer dan genoeg. Dit verschil veroorzaakt gigantisch veel pijn, afwijzing en schuldgevoelens. De maatschappij roept al snel dat je niet bij elkaar past als de seks niet vanzelf vloeit.
Nieuw onderzoek van de University of Toronto laat een heel ander geluid horen. Stellen die geloven dat intimiteit ‘werk’ vereist, zijn op de lange termijn veel gelukkiger dan stellen die geloven dat een goed wipje een kwestie van geluk is. Je moet communiceren, onderhandelen en soms compromissen sluiten. Een vleselijke mismatch is geen eindstation. Het is een uitnodiging tot volwassen gesprekken.
Vijf regels voor het meesteren van de mismatch
Wil je stoppen met het najagen van een fantoom en bouwen aan een echte, duurzame relatie? Gebruik deze vijf stappen om de frictie om te zetten in verbinding:
1. Geef de veranderwens radicaal op
Stop met het heropvoeden van je partner. Je bent zijn therapeut noch zijn moeder. Je hebt ooit gekozen voor dit specifieke totaalpakket, inclusief de irritante omtrekkende bewegingen rondom het huishouden. Zodra je stopt met het eisen dat de ander transformeert in jouw ideale spiegelbeeld, ontstaat er ineens gigantisch veel ademruimte voor jullie allebei.
2. Koppel gekke eigenaardigheden los van liefde
Dat je vriend de boterhamzakjes nooit dichtknoopt of de tandpastatube in het midden fijnknijpt, is geen persoonlijke aanval op jouw existentie. Het betekent niet dat hij schijt heeft aan jou of je niet respecteert. Het betekent simpelweg dat zijn brein op dat moment anders geprogrammeerd staat. Maak van een praktische klungeligheid geen emotioneel drama.
3. Ontwikkel een vlijmscherpe, humoristische blik
Maak een komedie van jullie vastgelopen patronen in plaats van een Griekse tragedie. Bepaalde meningsverschillen gaan jullie de komende dertig jaar namelijk nog exact zo voeren. Door te lachen om jullie ruzie die zich steeds herhaalt, trek je de lading er direct uit en transformeer je een woede-uitbarsting in een verbindend binnenpretje.
4. Omarm het beproefde 80/20-principe
Geen enkele partner kan en hoeft ooit al jouw emotionele, intellectuele en sociale behoeften te bevredigen. Dat is een onmogelijke taak. Als jouw partner voor 80 procent geweldig is, haal je die overige 20 procent simpelweg bij gepassioneerde vriendinnen, diepe hobby’s of een uitdagende baan. Verwacht niet dat één persoon jouw hele universum vormt.
5. Vergroot je emotionele verdragingscapaciteit
Blijf eens rustig op de bank zitten wanneer de boel schuurt. Blijf gewoon in gesprek wanneer jullie visies op het leven mijlenver uit elkaar liggen. Schiet niet direct in de paniekstand en ga niet meteen dreigen met een breuk bij de eerste de beste frictie. Volwassen liefde bewijst zich juist in het vermogen om ongemak uit te zitten zonder de tent af te breken.
Maar ik ga dus nooit de perfecte match vinden in de liefde?
Het idee dat de perfecte match in de liefde ergens op je zit te wachten, is een sprookje voor mensen die geen verantwoording willen nemen voor hun eigen hechtingsproblemen. Echte liefde vind je niet. Echte liefde máák je samen door de ander te verdragen. Neem je partner met al zijn gebreken, rare gewoontes en onhandige uitspraken. Besef dat jij minstens even irritant bent voor de ander. En kies er dan bewust voor om samen te bouwen aan een schurend maar prachtige relatie.
Lees ook: Geen match? Wetenschap bewijst dat je 10.000 kansen op de ware hebt
