Stilte die meer zegt dan woorden: dít is stonewalling in je relatie (en zo kom je er samen vanaf)
Je zit midden in een gesprek dat er echt even toe doet - misschien zelfs een ruzie - en je partner klapt van het een op het andere moment volledig dicht. Er komen geen woorden meer uit en zelfs oogcontact wordt niet meer gemaakt. Stonewalling is zo'n relatieprobleem dat vaak onschuldig lijkt, maar langzaam aan de fundamenten van je relatie kan knagen. Maar wat is het nou precies, en eigenlijk nog belangrijker, hoe ga je hier goed mee om? Wij leggen het aan je uit.
Wat is stonewalling?
Stonewalling betekent eigenlijk gewoon letterlijk dat iemand een muur optrekt. In relaties gebeurt dat bijvoorbeeld door emotioneel terug te trekken tijdens een conflict dat uitgesproken moet worden. De ander zegt niets meer, kijkt weg, loopt weg of reageert met korte, afwijzende opmerkingen. Het voelt vaak als genegeerd worden of zelfs gestraft, maar meestal is stonewalling geen bewuste actie. Je kan het beter bekijken als een soort overlevingsmechanisme.
Relatie-experts Julie en John Gottman noemen in gesprek met Talkspace stonewalling één van de vier meest ongezonde communicatiepatronen die, als ze structureel worden, een sterke voorspeller zijn van relatieproblemen. Niet omdat één keer stilvallen funest is, maar omdat herhaling wel degelijk schade kan aanrichten.
Hoe herken je stonewalling?
Even ruimte nemen tijdens een ruzie kan vaak juist gezond zijn. Het verschil met stonewalling zit hem in de communicatie hieromheen. Bij stonewalling wordt die namelijk zomaar abrupt verbroken. Typische signalen zijn het vermijden van gesprekken, geen oogcontact maken, de kamer verlaten zodra het spannend wordt of het langdurig toepassen van de silent treatment. Ook het wegwuiven van gevoelens met zinnen als ‘je overdrijft’ of ‘het stelt niks voor’ valt hieronder.
Belangrijk detail: stonewalling is iets anders dan gaslighting of passief-agressief gedrag. Het draait meestal niet om bewuste manipulatie, maar om overweldiging. Dat maakt het gedrag niet minder pijnlijk, maar wel net wat beter te begrijpen!
Wat doet stonewalling met een relatie?
Als stonewalling blijft terugkomen, ontstaat er langzaam wrijving en uiteindelijk emotionele erosie. Degene die wordt genegeerd, voelt zich ongehoord en alleen. De ander voelt zich steeds sneller overspoeld en trekt zich nóg vaker terug. Zo ontstaat een vicieuze cirkel die lastig te stoppen is.
Volgens therapeut Dion Metzger kan dit grote gevolgen hebben. Zo vertelt hij aan Talkspace: “In mijn ervaring, als stonewalling blijft gebeuren in een relatie en niemand het benoemt, kan het op de lange termijn echt misgaan. Wanneer één persoon zich steeds afsluit of communicatie vermijdt, begint de ander zich alleen te voelen, alsof diens gevoelens er niet toe doen. Uiteindelijk stoppen beide mensen met proberen om verbinding te maken.”
Waarom doen mensen dit?
Veel mensen die vaak grijpen naar stonewalling, willen geen ruzie. Ze willen juist rust, terwijl hun zenuwstelsel in de overlevingsstand staat. Het lichaam zegt eigenlijk: dit is veel te veel. En tja, dan voelt stilte vaak veiliger dan praten. Dat betekent niet dat het gedrag gezond is, maar kwaadwillend is het dus ook niet. Het komt simpelweg voort uit stress, angst of een gebrek aan emotionele vaardigheden.
Wat als jij degene bent die dichtklapt?
Herken je jezelf hierin? Dan begint verandering bij bewustwording. Merk op wat er in je lichaam gebeurt vlak voordat je afsluit. Krijg je last van een snelle ademhaling, spanning in je borst of de drang om weg te lopen? Dat zijn signalen om te pauzeren en niet om je gelijk helemaal uit de situatie te verwijderen.
Het helpt om vooraf afspraken te maken. Zeg bijvoorbeeld: ‘Ik voel me nu overspoeld. Ik heb even tijd nodig, maar ik kom hierop terug.’ Dat ene zinnetje kan het verschil maken tussen afstand en veiligheid.
Dion Metzger zegt hierover tegen Talkspace: “De eerste stap is vaak beseffen dat je dit doet. Meestal ontstaat stonewalling omdat iemand zich overweldigd voelt, niet omdat het je niets kan schelen. Door te vertragen en te onderzoeken wat je voelt, in plaats van dicht te klappen, kunnen moeilijke momenten uiteindelijk juist leiden tot echte verbinding.”
En als jij degene bent die wordt genegeerd?
Stonewalling raakt je gevoel van veiligheid akelig aan. Probeer daarom escalatie te vermijden, hoe moeilijk dat ook kan zijn. Benoem wat het met je doet in ‘ik’-zinnen. Zeg bijvoorbeeld: ‘Ik voel me alleen als we niet praten’, in plaats van ‘jij sluit me altijd buiten’.
Komen jullie er samen niet uit? Dan kan professionele hulp soms nodig zijn. Dat is dan geen teken dat jullie hebben gefaald, maar omdat sommige patronen te diep zitten om alleen te doorbreken!
Lees ook: Communication is key: zó kun je beter leren luisteren in je relatie
Bekijk ook
